Witamina D

Witamina D została odkryta w 1919 roku jako efekt intensywnych badań nad etiologią krzywicy u dzieci. Określenie witamina D obejmuje grupę związków chemicznych, rozpuszczalnych w tłuszczach,  pochodnych cholesterolu. Wśród nich największe znaczenie praktyczne mają D3 czyli cholekalcyferol. W organizmie ludzkim ulega cyklowi przemian, do aktywnej postaci, czyli kalcytriolu. 

Witamina D przede wszystkim jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz zębów; bierze udział w procesie wchłaniania wapnia i fosforu. Jej niedobór może prowadzić do krzywicy- nieprawidłowego formowania się kości i zębów.

Podstawowym źródłem witaminy D3 w organizmie ludzkim jest synteza skórna po ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowego UVB. Jednakże korzyści wynikające z przebywania na słońcu muszą być równoważone z ryzykiem zachorowania na raka skóry. Bezpośrednia ekspozycja na promienie słoneczne nie jest polecana u dzieci poniżej 6 miesiąca życia. U pozostałych osób  zalecane jest unikanie długotrwałego przebywania na słońcu bez zabezpieczenia skóry kremami z filtrem ochronnym. Natomiast użycie kremu z filtrem może redukować syntezę skórną aż o 90-95%.

Innym naturalnym sposobem zaopatrzenia organizmu w witaminę D jest dostarczanie jej z pożywieniem. Bogatym  źródłem cholekalcyferolu są tłuste ryby morskie (węgorz, łosoś, tuńczyk, dorsz, śledź), tran, wątroba, uboższym żółtko jaja i mleko krowie. Typowa dieta stosowana w Polsce zawiera zbyt małą ilość naturalnej witaminy D. Wynika to z faktu, że żywność bogata w cholekalcyferol (gł. tłuste ryby morskie) nie jest popularna zwłaszcza wśród dzieci oraz ponieważ zazwyczaj spożywamy zbyt małą ilość produktów spożywczych wzbogacanych w witaminę D.

 

 

SUPLEMENTACJA W WITAMINĘ D NOWORODKÓW, NIEMOWLĄT I DZIECI W POLSCE

Do czynników ryzyka niedoboru witaminy D u dzieci w Polsce należą przede wszystkim: spożywanie zbyt małej ilości pokarmów bogatych w witaminę D, niedostateczna synteza skórna, stosowanie kremów z filtrami UV, zanieczyszczenie środowiska, brak żywności wzbogacanej w witaminę D, otyłość, sposób ubierania się.
Do grupy szczególnego ryzyka niedoboru witaminy D3 w naszym kraju zalicza się:    wcześniaki, dzieci karmione piersią, dzieci z otyłością, młodzież w okresie dojrzewania.

Stąd POLSKIE ZALECENIA dotyczące profilaktyki niedoborów wit.D- 2009 (Pol. Merc. Lek.2010XXVIII, 164, 130): „noworodkom, niemowlętom i dzieciom od 1 do 18 roku życia zaleca się witaminę D w dawce 400 j.m. na dobę.”

Na rynku polskim istnieje szereg preparatów, dostarczających witaminę D, występujących w różnych postaciach: kropli, kropli z pompką dozującą, tabletek, kapsułek typu twist-off, preparatów wielowitaminowych. Ta różnorodność sprawia, że często rodzice czują się zagubieni stojąc przed wyborem preparatu. Witamina D jest substancją biologicznie czynną dlatego świadomość rodziców dotycząca odpowiedniego dawkowania, umiejętność radzenia sobie z precyzyjnym podaniem preparatu może mieć istotne znaczenie w profilaktyce. Precyzyjne odmierzenie dawki jest bardzo ważne, ponieważ zarówno niedobór jak i nadmiar witamin może być niebezpieczny dla zdrowia. Właściwe zaopatrzenie organizmu w witaminę D musi uwzględniać również bezpieczeństwo jej podawania, szczególnie u najmłodszych dzieci.

Dostępne na rynku farmaceutycznym tabletki oraz krople zawierają różną ilość wit.D w różnych preparatach, np. 590 j.m. czy ok. 670 j.m. w 1 kropli lub 500 czy 1000 j.m. w jednej tabletce, co powoduje niemałe problemy z odmierzeniem idealnie zalecanej dawki 400 j.m. Preparaty typu twist-off zawierają w jednej kapsułce zalecane 400 j.m. witaminy D. Wydaje się jednak, że forma podania leku poprzez „wyciskanie” z kapsułki może  być mało komfortowa dla rodziców i przede wszystkim niebezpieczna, o czym ostrzegają sami producenci kapsułek: „Należy zachować szczególną ostrożność, aby dziecko nie połknęło kapsułki.”

Krople z pompką dozującą (np.: InFavit Baby) zawierają  200 j.m. w jednej dozie. Jest to wygodna forma podania preparatu bezpośrednio do jamy ustnej dziecka. Możliwość podania 200 IU w jednej dozie umożliwia manewrowanie dawką preparatu zależnie od potrzeb w danej sytuacji.