Krew pępowinowa - co to jest i co warto o niej wiedzieć?

 

Czym jest krew pępowinowa?

Krew pępowinowa to niewielka ilość krwi, która pochodzi bezpośrednio z pępowiny i łożyska, pozostałego po porodzie. Krew ta pozostaje po tak zwanym odpępnieniu noworodka, czyli podwiązaniu i odcięciu pępowiny, która łączy matkę i dziecko w okresie ciąży. Ilość krwi pępowinowej zależy od czasu odpępnienia- obecnie zalecane jest późne odpępnienie- tak, by jak największa ilość krwi trafiła do krwioobiegu noworodka- zapobiega to wystąpieniu u niego niedokrwistości. W przeszłości pozostała krew pępowinowa była traktowana jako odpad medyczny i przekazywana do utylizacji. Obecnie wiadomo już, że krew pępowinowa posiada unikatowe właściwości, które mogą zostać wykorzystane jako lekarstwo w terapii innych schorzeń.

 

Skąd wynikają wyjątkowe właściwości krwi pępowinowe?

Krew pępowinowa to przede wszystkim źródło komórek macierzystych. Komórki te obdarzone są niezwykłym potencjałem- mogą przekształcać się w komórki różnego typu i różnych tkanek- są multipotencjalne. Komórki macierzyste z pobranej krwi pępowinowej (inaczej komórki krwiotwórcze), tak jak te ze szpiku, mogą być przeszczepiane w celu odbudowania układu krwiotwórczego i odpornościowego, i wykazują przy tym większą skuteczność niż komórki pozyskane od dawców dorosłych.

 

Jak pobierana jest krew pępowinowa?

Pobieranie krwi pępowinowej jest łatwą i nieskomplikowaną procedurą medyczną, która nie zaburza przebiegu porodu. Nie stwarza ona również zagrożenia dla zdrowia i życia matki czy świeżo narodzonego dziecka- o co zwykle pytają przyszli rodzice. Krew pobierana jest po zakończeniu porodu z pozostałego fragmentu sznura pępowinowego- pobranie to wykonuje zwykle położna przy użyciu specjalnego zestawu dostarczanego przez banki krwi pępowinowej.

 

Krew pępowinowa - fakty i mity

Wiele par spodziewających się dziecka zadaje sobie pytanie dotyczące krwi pępowinowej - czy warto ją bankować? Szukając informacji na ten temat warto brać pod uwagę, skąd pochodzą i czy osoba udzielająca tych informacji nie jest jednocześnie pracownikiem komercyjnej placówki zajmującej się odpłatnym bankowaniem krwi.

Kolejną kwestią jest cena pobrania i bankowania krwi pępowinowej. Szacunkowy koszt pobrania krwi pępowinej to około 2-3 tysiące złotych, następnie opłacany jest każdy rok bankowania- zwykle około kilkaset złotych, w zależności od wybranego przez rodziców pakietu.

Obecnie neonatolodzy oraz hematolodzy, opierając się na wytycznych Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) stoją na stanowisku, że największy sens ma bankowanie krwi w tak zwanych bankach publicznych. Składa się na to kilka powodów. Prawdopodobieństwo użycia krwi pępowinowej u dziecka w późniejszych latach jest bardzo małe, a nawet jeśli pojawi się taka potrzeba bardzo rzadko możliwe jest użycie zbankowanej przez dane dziecko krwi. Dużo częściej zachodzi potrzeba poszukiwania komórek obcego dawcy (tak zwany przeszczep allogeniczny, a nie autogeniczny), bankując zaś krew komercyjnie, zmniejsza się pula takich możliwych dawców.

Dlaczego użycie własnej krwi pępowinowej jest zazwyczaj niemożliwe? Wiele zaburzeń, które mogłyby być leczone przeszczepieniem komórek macierzystych jest uwarunkowanych genetycznie. Podanie własnej krwi pępowinowej (która jest obarczona tymi samymi nieprawidłowościami genetycznymi) może być przyczyną wznowy, dlatego odradza się jej użycia przez właściciela. Jak dotąd nie odnotowano na świecie przypadku wyleczenia białaczki za pomocą komórek pobranych z własnej krwi pępowinowej- to bardzo ważna informacja, która niestety stoi w opozycji z danymi podawanymi przez komercyjne banki krwi.

Czy technicznie byłoby to jednak możliwe? Raczej u małego dziecka- ilość krwi pobrana ze sznura pępowinowego jest niewielka, stąd niewielka jest również ilość komórek macierzystych, które w ten sposób się uzyskuje. Im dziecko większe, tym większa ilość potrzebna by była możliwość przeszczepu szpiku.

Innym zagadnieniem jest użycie komórek macierzystych, w przypadku gdy u starszego dziecka tych samych rodziców wystąpiła poważna choroba hematoonkologiczna, a lekarze widzą szansę jej leczenia za pomocą przeszczepu komórek macierzystych. W tym przypadku materiał zbankowany od zdrowego rodzeństwa może być z sukcesem użyty.

Terapia innych schorzeń- na przykład regeneracja uszkodzonych narządów za pomocą komórek macierzystych to wciąż kwestia przyszłości- badania pozostają w fazie klinicznej. Być może jednak jest to nowa ścieżka dla medycyny, która wciąż pozostaje nieodkryta.

 

Bibliografia:

• J. Styczyński; Przeszczepianie krwi pępowinowej; Forum Pediatrii Praktycznej; 2017; 03
• Opinia Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie pobierania i deponowania komórek macierzystych krwi pępowinowej; Ginekologia Polska; 2010; 81; 874-876
• W.T. Shearer, H.B. Lubin, M.S. Cairo, L.D. Notarangelo, SECTION ON HEMATOLOGY/ONCOLOGY, SECTION ON ALLERGY AND IMMUNOLOGY Cord Blood Banking for Potential Future Transplantation. Pediatrics November 2017; 140 (5)

Autor: mgr farm. Wojciech Ziółkowski