Erytrocyty - niezwykłe krwinki
Głównym zadaniem erytrocytów jest transport tlenu z płuc do wszystkich tkanek organizmu.
Erytrocyty człowieka są okrągłymi, dwuwklęsłymi w środku komórkami o średnicy 6-9 µm.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że dojrzałe krwinki czerwone, jako jedyne nie posiadają jądra komórkowego i z tego powodu pozbawione są możliwości podziału i naprawy powstałych uszkodzeń.
W związku z tym organizm, żeby funkcjonować musi wciąż produkować nowe erytrocyty.
Krwinki czerwone są wytwarzane w szpiku kostnym w procesie erytropoezy.
Do prawidłowego przebiegu tego procesu niezbędne jest dostarczenie odpowiedniej ilości żelaza, witaminy B12, witaminy B6, kwasu foliowego, aminokwasów oraz obecność erytropoetyny (wytwarzanej głównie przez nerki).
Dojrzała krwinka czerwona żyje 100 - 120 dni i ulega zniszczeniu (głównie w śledzionie oraz w wątrobie). W trakcie swojego krótkiego życia erytrocyt pokonuje odległość około 1500 km.
Każdy erytrocyt zawiera czerwony barwnik (hemoglobinę), który dzięki zdolności nietrwałego wiązania tlenu umożliwia jego transport do wszystkich tkanek organizmu.
Liczba erytrocytów we krwi obwodowej człowieka jest zmienna i zależy od wielu czynników, takich jak:
- Wiek
- U noworodków liczba erytrocytów jest większa niż u ludzi dorosłych i wynosi ok. 7 mln/1l krwi.
- Płeć
- U kobiet prawidłowa liczba erytrocytów to ok. 4,5 mln/1l krwi a u mężczyzn ok. 5 mln/1l krwi.
- Ciśnienie otoczenia.
- U osób mieszkających w górach na dużej wysokości liczba erytrocytów może osiągać nawet 8 mln/1l krwi.
Wartości prawidłowe
Prawidłowe wartości liczby krwinek czerwonych we krwi obwodowej dorosłego człowieka wynoszą:
- Dla kobiet: 3,6 – 5,0 mln/1l
- Dla mężczyzn: 4,2 – 5,4 mln/1l
Zaburzenia związane z liczbą erytrocytów
Zmniejszenie liczby erytrocytów (niedokrwistość)
Przyczyny:
- Utrata krwi (krwawienia np. w wyniku urazu)
- Niedostateczne wytwarzanie erytrocytów
- niedokrwistości niedoborowe – np. związane z niedoborem żelaza
- niedokrwistości aplastyczne – związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem szpiku kostnego (np. zniszczenie komórek szpiku przez nowotwór)
- Rozpad krwinek czerwonych (np. pod wpływem czynników toksycznych, immunologicznych itp.)
Zwiększenie liczby erytrocytów powyżej 5,5 mln/1l krwi obwodowej (nadkrwistość)
Nadkrwistość może mieć charakter:
- objawowy (np. w wyniku nadmiernego wydzielania erytropoetyny, glikokotrykosteroidów lub androgenów przez tkankę nowotworową);
- pierwotny (zespól mieloproliferacyjny)
- konstytucjonalny (np. zespół Geisböcka).
Zwiększona liczba erytrocytów może być również wynikiem stosowania dopingu u sportowców.